بیماری صرع

epilepsy

 

فهرست مندرجات:

اختلالات تشنجی

طبقه بندی بین المللی تشنج

صرع

پاتوفیزیولوژی

تظاهرات بالینی

علل صرع

آمارها و صرع

نقش وراثت در ایجاد صرع

تدابیر پرستاری در خلال بروز حملات تشنجی

بعد از بروز حملات تشنجی

بررسی و یافته های تشخیصی

 

اختلالات تشنجی(seizure disorders)

تشنج(seizures) در واقع دوره هایی از فعالیت های غیر طبیعی حسی ، حرکتی ، خودکار ، و یا روانی(و یا ترکیبی از تمامی عوامل مذکور) است که از تخلیه ی ناگهانی و بیش از حد بار الکتریکی نورون های مغزی ناشی می شود. در این اختلال ، بخشی از مغز یا تمامی آن درگیر می باشد. در تقسیم بندی بین المللی تشنج ها ، آنها را به دو دسته شامل تشنج های منطقه ای و تشنج های عمومی گروه بندی می کنند. تشنج های منطقه ای یا پارشیال (partial seizures) فقط در یک بخش از مغز آغاز می شوند ، اما در تشنج های عمومی(generalized seizures) ، تخلیه ی بار الکتریکی در تمامی مغز اتفاق می افتد. بیشتر تشنج ها ناگهانی و گذرا هستند.

در حملات تشنجی منطقه ای ساده ، هوشیاری سالم باقی می ماند ، اما در حملات تشنجی منطقه ای ترکیبی ، هوشیاری با اختلال مواجه می شود.

طبقه بندی بین المللی تشنج:

حملات منطقه ای یا پارشیال(حملاتی که به طور موضعی آغاز می گردند) (Partial Seizures)

حملات منطقه ای ساده(دارای نشانه های ساده ، عموما بدون اختلال در سطح هوشیاری) (simple partial seizures)

- دارای نشانه های حرکتی

- دارای نشانه های بدنی-حسی یا اختصاصا حسی

- دارای نشانه های اتونومیک یا خودکار

- دارای اشکال ترکیبی

حملات منطقه ای مختلط یا مرکب(دارای نشانه های مرکب ، عموما همراه با اختلال در سطح هوشیاری) (Complex partial seizures):

- فقط همراه با اختلال در سطح هوشیاری

- دارای نشانه های شناختی

- دارای نشانه های عاطفی

- دارای نشانه های روانی-حسی

- دارای نشانه های روانی-حرکتی(اتوماتیزم)

- دارای اشکال مرکب

حملات منطقه ای که به طور ثانویه تبدیل به حملات عمومی می شوند.

حملات عمومی یا ژنرالیزه(تشنجی یا غیر تشنجی ، دوطرفه و متقارن ، و بدون شروع موضعی) (Generalized Seizures)

- حملات تشنجی تونیک-کلونیک(Tonic-clonic seizures)

- حملات تشنجی تونیک(Tonic seizures)

- حملات تشنجی کلونیک(Clonic seizures)

- حملات تشنجی ابسنس(صرع کوچک) (Absence seizures)

- حملات تشنجی آتونیک(Atonic seizures)

- حملات تشنجی میوکلونیک(صرع دو طرفه ی گسترده) (Myoclonic seizures)

صرع(epilepsies)

صرع در واقع مجموعه ای از سندرم ها است که با حملات تشنجی تکرار شونده بدون علت تحریک کننده مشخص می گردد. سندرم های صرعی توسط الگوهای اختصاصی بالینی نظیر سن آغاز ، تاریخچه و سابقه ی خانوادگی و نوع حملات تشنجی طبقه بندی می شوند. انواع صرع را می توان با توجه به چگونگی بروز حملات ، متداول ترین سندرم های متعلق به تشنج های عمومی(ژنرالیزه) و متداول ترین سندرم های متعلق به تشنج های منطقه ای یا پارشیال از یکدیگر متمایز کرد.

صرع(epilepsy) نوعی بیماری است که در آن اختلالات فعالیت الکتریکی طبیعی مغز موجب بروز حمله های تشنجی عود کننده یا دوره های کوتاه مدتی از تغییر هوشیاری می شود.

حمله تشنجی(seizure) یا حمله ناگهانی ، رویدادی ناگهانی است که در اثر تخلیه های غیر طبیعی بیش از حد و هماهنگ مجموعه ای از نورون های دستگاه و سیستم عصبی مرکزی به وجود می آید. تظاهرات این فعالیت غیر طبیعی سیستم عصبی مرکزی برحسب توزیع تخلیه ها می توانند از فعالیت تشنجی چشمگیر تا پدیده ای تجربی که به آسانی به وسیله ی مشاهده کننده قابل تشخیص نیست متغیر باشند.

اگرچه عوامل مختلفی بر میزان بروز و شیوع حمله های تشنجی تاثیر می گذارند ، حدود 5 تا 10 درصد مردم حداقل دچار یک حمله می شوند و بیشترین میزان بروز در اوایل کودکی و اواخر بزرگسالی روی می دهد. حدود 50 میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به صرع هستند. میزان ابتلای زنان و مردان تقریبا مساوی است. افراد مبتلا به صرع دچار حمله های ناگهانی عود کننده تشنج می شوند.

صرع می تواند اولیه(ایدیوپاتیک) یا ثانویه باشد. در صرع ثانویه ، علت صرع مشخص بوده و صرع در واقع نشانه ای از یک اختلال زمینه ای دیگر مثل تومور مغزی می باشد. 2 تا 4 میلیون از افراد مبتلا به صرع در ایالات متحده تخمین زده شده است(از هر صد نفر فرد بالغ یک نفر به این بیماری مبتلا است) و آغاز بیماری در بیش تر از 75 درصد افراد ، پیش از 20 سالگی است.

صرع حدود 3 درصد از افراد را در مراحل مختلف زندگی تحت تاثیر قرار داده و مبتلا می سازد. بیشترین اشکال صرع در دوران کودکی به وقوع می پیوندد. بهبود روند درمان اختلالات عروقی مغزی ، آسیب دیدگی های سر ، تومورهای مغزی ، مننژیت ها و انسفالیت ها سبب شده تا تعداد بیمارانی که پس از بهبودی با خطر تشنج روبرو می شوند ، افزایش یابد.

گرچه شواهدی وجود دارد که نشان می دهد حساسیت نسبت به برخی انواع صرع جنبه ی ارثی دارد ، اما علت بروز صرع و حملات تشنجی در بسیاری از مردم نامعلوم می باشد. صرع می تواند به دنبال آسیب دیدگی های حین زایمان(birth trauma) ، اشکال و اختلال در استفاده از اکسیژن در نوزادان(asphyxia neonatorum) ، آسیب دیدگی های سر ، برخی بیماری های عفونی(باکتریایی ، ویروسی ، انگلی) ، سمیت(مونوکسید کربن و مسمومیت با سرب) ، مشکلات مربوط به جریان خون ، تب ، اختلالات تغذیه ای و متابولیکی و مسمومیت با الکل یا مواد مخدر ، پدید آید. علاوه بر موارد ذکر شده ، صرع همراه با تومورهای مغزی ، آبسه ها و نیز ناهنجاری های مادرزادی نیز ایجاد می شود.

پیشرفت های حاصل شده در EEG یا الکتروانسفالوگرافی هم به تشخیص صرع کمک نموده است. باید به عموم مردم در رابطه با بیماری صرع آموزش داد تا این بیماری به عنوان مایه ی ننگ در نظر گرفته نشود و بدین ترتیب افراد بیشتری تشخیص بیماری را بپذیرند و به آن اذعان نمایند.

پاتوفیزیولوژی

کلیه ی پیام ها در بدن توسط نورون های مغزی و به وسیله ی تخلیه های انرژی الکتروشیمیایی که در سراسر طول آن ها انجام می گیرد ، حمل می شوند. وقتی که نورون ها یا سلول های عصبی شروع به انجام وظیفه می نمایند ، انتقال و جابجایی ایمپالس ها یا تکانه های عصبی نیز به طور ناگهانی آغاز می گردد. گاهی اوقات ، این سلول ها یا گروهی از سلول ها بعد از اتمام وظایف خود همچنان در حال تحریک باقی می مانند. در خلال دوره ای از تخلیه های الکتریکی ناخواسته ، بخش هایی از بدن که توسط این سلول های غیر عادی کنترل می شوند ، ممکن است حرکات نامتعادل و عجیبی از خود بروز دهند. دامنه ی اختلال عملکردهای حاصله از حالت خفیف تا ناتوان کننده متغیر بوده و اغلب سبب از دست رفتن هوشیاری بیمار می گردد.

زمانی که این نوع تخلیه های الکتریکی غیر طبیعی و کنترل نشده به طور مکرر انجام بپذیرند ، در آن صورت بیمار به صرع مبتلا شده است. قوای عقلانی بیمار در بیماری صرع دچار اختلال نمی شود. بیماران مبتلا به صرع در صورت عدم وجود ناتوانایی های دیگر سیستم عصبی یا مغز ، از قوای عقلانی برابر با سایر افراد دیگر برخوردارند. صرع ، هم معنا با بیماری عقب ماندگی ذهنی یا بیماری نیست. هرچند بسیاری از افرادی که به دلیل بروز صدمات عصبی شدید دچار ناتوانی های تکاملی گشته اند ، اغلب دارای صرع نیز می باشند.